Informatiegids: Toegang tot mentale gezondheidszorg tijdens de asielprocedure

Het zorgsysteem

Je hebt recht op gezondheidszorg

Als je asielzoeker bent in Nederland, kun je gezondheidszorg krijgen. Hieronder valt:

Een bezoek aan een huisarts.
Medicijnen.
Hulp bij mentale gezondheidsproblemen.
Ziekenhuiszorg als dat nodig is.

Je gezondheidszorg wordt geregeld via GZA (Gezondheidszorg Asielzoekers). De meeste asielzoekerscentra (AZC’s) hebben een gezondheidscentrum van GZA.

Daar kun je terecht bij:

Een doktersassistent.
Een verpleegkundige.
Een huisarts.
Een POH-GGZ (een zorgverlener die de huisarts ondersteunt bij mentale gezondheidsproblemen).

Hoe wordt de gezondheidszorg betaald?

Je hoeft zelf geen zorgverzekering af te sluiten of te betalen.

Het COA heeft een contract met een zorgverzekeraar die de medische kosten van asielzoekers betaalt. Je hoeft hiervoor niets te betalen. Je zorg wordt betaald via de Regeling Medische Zorg Asielzoekers (RMA).

Welke zorg wordt vergoed?

Zorg van de huisarts.
Ziekenhuiszorg.
Hulp bij mentale gezondheidsproblemen.
Voorgeschreven medicijnen.
Zwangerschapszorg.

Tandzorg:

Voor volwassenen wordt alleen spoedeisende tandzorg vergoed, bijvoorbeeld bij erge pijn of problemen met kauwen. Gewone controles en cosmetische behandelingen vallen hier niet onder.
Voor kinderen jonger dan 18 jaar wordt de meeste tandzorg vergoed, maar niet alles.

Hoe kun je naar een huisarts gaan?

In Nederland ga je meestal eerst naar de huisarts. Dit werkt als volgt:

1. De huisarts (via GZA) is je eerste aanspreekpunt.

Je kunt bij de huisarts terecht voor bijna alle gezondheidsvragen, ook voor mentale gezondheidsproblemen.

Ga tijdens de openingstijden naar het GZA-gezondheidscentrum op jouw AZC en vraag om een afspraak met de huisarts.

Is het centrum gesloten of is er geen GZA-centrum? Bel dan de Praktijklijn via 088 112 21 12.

Bij spoed: 24 uur per dag bereikbaar.
Voor afspraken: maandag tot en met vrijdag, 8.30–17.00 uur.

2. Doorverwijzing naar een specialist

Als je een specialist nodig hebt, moet de huisarts je doorverwijzen.

3. Hulp bij mentale gezondheidsproblemen

De route is meestal: huisarts → POH-GGZ → gespecialiseerde mentale gezondheidszorg.

De POH-GGZ biedt eerste hulp bij stress, angst, slaapproblemen en emotionele problemen. Als dat nodig is, verwijst de POH-GGZ je door naar gespecialiseerde hulp, bijvoorbeeld traumabehandeling of intensievere mentale gezondheidszorg.

Weet je niet waar of wanneer je terechtkunt?

De openingstijden en locaties van GZA verschillen per AZC.

Vraag het aan je contactpersoon bij het COA of kijk op het informatiebord in jouw opvanglocatie. Daar vind je de juiste openingstijden en locatie van het GZA-gezondheidscentrum.

Is het centrum gesloten of weet je niet wat je moet doen? Bel dan de Praktijklijn: 088 112 21 12 (24 uur per dag bereikbaar).

Wat kun je van deze zorg verwachten?

Huisarts/GZA: gesprekken, basisbehandelingen, recepten voor medicijnen, doorverwijzingen en een telefonische hulplijn die 24 uur per dag bereikbaar is voor medische vragen en spoedgevallen.
POH-GGZ: gesprekken over stress, stemming, slaap en angst. Je kunt er ook terecht voor praktische steun en begeleiding. Dit is niet altijd langdurige therapie.
Gespecialiseerde mentale gezondheidszorg (na doorverwijzing): intensievere behandeling, bijvoorbeeld voor trauma.

Jouw mentale gezondheid is ook belangrijk

Veel mensen die asiel aanvragen hebben last van stress, verdriet, angst, rouw of slaapproblemen. Sommige mensen hebben geweld meegemaakt, iemand verloren of een moeilijke reis achter de rug.

Je hoeft hier niet alleen mee om te gaan. Het is goed om hulp te vragen. Je hoeft niet te wachten tot het slechter met je gaat. Als je op tijd hulp zoekt, kan dat veel verschil maken.

Je kunt praten met je huisarts of de POH-GGZ op jouw AZC. De POH-GGZ is vaak de eerste stap als je hulp nodig hebt bij mentale gezondheidsproblemen. Als je meer gespecialiseerde hulp nodig hebt, kan de POH-GGZ je doorverwijzen.

Wachttijden voor mentale gezondheidszorg

Voor gespecialiseerde mentale gezondheidszorg in Nederland zijn er vaak wachtlijsten. Dit geldt voor iedereen die in Nederland woont.

Bij spoed kun je direct hulp krijgen via de Praktijklijn (088 112 21 12) of via de hulpdiensten (112). Wacht niet met hulp zoeken!
Voor gewone afspraken bij de huisarts of POH-GGZ kun je vaak sneller terecht.
Voor gespecialiseerde mentale gezondheidszorg kan de wachttijd enkele weken of maanden zijn.

Let op: maak je geen zorgen als je geen Nederlands of Engels spreekt

Je hebt recht op een gratis tolk tijdens medische afspraken.
Vraag vóór je afspraak aan het GZA-gezondheidscentrum om een tolk. Zij regelen dit voor je.
Tolken kunnen helpen via de telefoon of via een videogesprek.

Welke rechten heb je?

1. Recht op privacy

Alles wat je vertelt aan je arts, verpleegkundige of hulpverlener op het gebied van mentale gezondheid is vertrouwelijk. Zij mogen jouw informatie niet zonder jouw toestemming delen met het COA, de IND of andere mensen.

Dit is geregeld in de Nederlandse wet: de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO).

2. Recht om een klacht in te dienen

Ben je niet tevreden over de zorg die je krijgt? Dan heb je het recht om een klacht in te dienen. Je klacht is vertrouwelijk en mag nooit gevolgen hebben voor je asielprocedure.

Je hebt ook het recht om:

Duidelijke informatie te krijgen over je gezondheid en behandeling, op een manier die je begrijpt.
Vragen te stellen.
Je eigen medisch dossier in te zien.
Ja of nee te zeggen tegen een behandeling.
Een tweede mening te vragen.
Een tolk aan te vragen.

Bij wie kun je nog meer terecht?

VluchtelingenWerk Nederland

VluchtelingenWerk is aanwezig op alle AZC-locaties in Nederland. Medewerkers kunnen geen medische zorg geven, maar ze:

Leggen je rechten uit.
Beantwoorden je vragen.
Helpen je om ondersteuning te vinden.
Luisteren naar je als je met iemand wilt praten.

Telefoon: (085) 334 29 00 · Website

Medewerkers van het COA

Op elk AZC werken medewerkers die je helpen met dagelijkse zaken. Vraag op jouw locatie wie jou hierbij kan helpen.

Website: coa.nl/nl/contact

Pharos

Pharos is het landelijke expertisecentrum voor gezondheid van vluchtelingen en migranten. Pharos biedt begrijpelijke gezondheidsinformatie in verschillende talen.

Telefoon: 030 234 9800 · E-mail: info@pharos.nl

ARQ Centrum ‘45 / ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum

Deze organisatie biedt gespecialiseerde zorg bij trauma en psychotrauma voor vluchtelingen.

Telefoon: +31 20 840 76 40 · E-mail: info@arq.org